Hukuk Dünyasında Yapay Zeka Tartışması: Teknik İşlerde Evet, Karar Aşamasında Hayır

Teknolojinin hızla ilerlemesiyle birlikte yapay zeka uygulamaları her alanda olduğu gibi yargı camiasında da tartışılmaya başlandı. Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Bilişim Hukuku Dergisi'nde yayımlanan ve Ceyhun Serçemeli imzasını taşıyan "İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Alanında Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Hukukçu Görüşleri" başlıklı araştırma, meslek mensuplarının bu yeni döneme yaklaşımını gözler önüne serdi.

Erzurum'da görev yapan avukat, hakim ve akademisyenlerle yüz yüze yapılan nitel görüşmelere dayanan çalışmada, yapay zekanın operasyonel süreçleri hızlandıracağı ancak insani değerlerin yerini alamayacağı görüşü öne çıktı.

İlgili haber: Bayburt'ta Yeni Dönem Rehberlik Hizmetleri Planlama Toplantısı Yapıldı

Yapılan araştırmaya göre yapay zeka kullanımına en temkinli yaklaşan kesim avukatlar oldu. Avukatlar, müvekkil görüşmelerinde ve duruşma anında empatinin, duygusal zekanın ve vicdanın kritik bir rol oynadığını belirterek teknolojinin bu alanda yetersiz kalacağını savundu. Hakimler ise karmaşık hesaplamalar ve teknik veri incelemelerinde yapay zekadan faydalanılabileceğini, fakat yargılamanın temeli olan "vicdani kanaat" oluşturma sürecinde insani değerlendirmenin şart olduğunu vurguladı. Akademisyenler ise etik kurallara uyulması şartıyla bu araçların eğitim ve akademik araştırmalarda kullanılabileceğini ifade etti.

Özellikle iş ve sosyal güvenlik hukuku gibi teknik detayların yoğun olduğu alanlarda yapay zekanın sunduğu imkanlar dikkat çekiyor. Kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai alacakları veya sosyal güvenlik kesintileri gibi karmaşık ve zaman alan matematiksel hesaplamalarda yapay zekanın doğru ve hızlı sonuçlar üreterek zaman tasarrufu sağlayacağı öngörülüyor. Buna karşın, taraflar arasında kurulan güven ilişkisi ve hakimin takdir yetkisi gibi insani unsurların yapay zekaya devredilemeyeceğinin altı çiziliyor.

İlgili haber: Soma'daki Maden Faciasına İlişkin Balıkesir Valiliğinden Açıklama

Araştırmanın sonuç bölümünde, hukuk sisteminde hem adaleti koruyacak hem de verimliliği artıracak "hibrit" bir sistemin uygulanması öneriliyor. Bu modele göre hesaplama, belge düzenleme ve veri analizi gibi teknik süreçlerin yapay zekaya bırakılması; karar alma, müvekkille iletişim kurma ve vicdani değerlendirme yapma görevlerinin ise tamamen insanda kalması gerektiği ifade ediliyor. Ayrıca geleceğin hukukçularının bu araçları doğru kullanabilmesi amacıyla eğitim müfredatlarına dijital farkındalık derslerinin eklenmesi gerektiği kaydediliyor.