Evin en kirli yeri sandığınız gibi tuvalet değil!

Evin en kirli yerini düşündüğümüzde akla ilk olarak tuvalet geliyor. Ancak mutfakta her gün kullandığımız bulaşık süngeri, mikrobiyal yük açısından şaşırtıcı bir tablo sergiliyor. 2024 yılında yapılan bir araştırmada mutfak süngerleri; tuvalet oturağı, mutfak tezgahı, buzdolabı kulpu ve lavabo gideriyle karşılaştırıldı. İncelenen beş nokta arasında en yüksek bakteri ve maya/küf popülasyonu süngerlerde tespit edildi.   NEDEN MUTFAK SÜNGERİ BU KADAR KİRLENİYOR? Bunun temel nedeni süngerin yapısında gizli. Süngerler gözenekli bir yapıya sahip ve bulaşık yıkama sırasında yiyecek kalıntıları ile suyu içine çekiyor. Nemli ve besin kalıntılarının bulunduğu bu ortam, bakterilerin çoğalması için elverişli hale geliyor. 1998 yılında mutfak ve banyolardaki farklı yüzeyleri inceleyen bir araştırmada da mutfağın banyoya göre daha yoğun mikrobiyal kontaminasyona sahip olduğu belirlendi. Çalışmada tuvalet oturağı en düşük kontaminasyona sahip yüzey olurken, en yüksek bakteri yoğunlukları arasında bulaşık süngeri ve bulaşık bezi gibi nemli bölgeler yer aldı.     2024 yılında yapılan araştırmada da süngerlerdeki toplam aerobik mikroorganizma sayısının kullanım süresiyle birlikte arttığı belirlendi. Araştırmacılar, bir hafta kullanılan süngerlerde 5,6 log CFU/25 cm² olan toplam aerobik mikroorganizma sayısının iki hafta kullanılan süngerlerde 7,3 log CFU/25 cm² seviyesine çıktığını tespit etti. Daha önce yapılan araştırmalar da bulaşık süngerinin evdeki önemli mikrobiyal kaynaklardan biri olduğunu gösteriyor. 22 evde 26 farklı günlük kullanım eşyasının incelendiği çalışmada, en yüksek mikrobiyal yoğunluk mutfak bölgesinde görülürken bulaşık süngeri incelenen eşyalar arasında en yüksek kontaminasyona sahip nesne olarak belirlendi. BAKTERİLER SÜNGERİN İÇİNDE HAFTALARCA KALABİLİYOR 2026 yılında Almanya Federal Risk Değerlendirme Enstitüsü (BfR) araştırmacıları tarafından yapılan çalışmada, mutfak süngerlerinde Salmonella Enteritidis, E. coli ve Staphylococcus aureus bakterilerinin davranışı incelendi. Araştırmada üç bakteri türünün de sünger içerisinde en az iki hafta varlığını sürdürebildiği belirlendi. E. coli ve Salmonella Enteritidis'in sünger içerisinde yaklaşık 9 log CFU/sünger bölümü seviyelerine ulaşabildiği görüldü. Üstelik bakteriler, sünger üç gün boyunca kurutulduktan sonra da varlığını korudu. Bu bulgular, mutfak süngerlerinin mikroorganizmaların uzun süre barınabildiği bir rezervuar haline gelebileceğini gösteriyor.   HAFİF TEMAS BİLE BAKTERİLERİ BAŞKA YÜZEYLERE TAŞIYABİLİYOR Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de süngerden yüzeylere bakteri aktarımı oldu. Bilim insanları, mikroorganizmalarla kolonize olmuş süngerlerin yüzeylerle hafif basınç altında temas etmesi durumunda bakterilerin başka yüzeylere aktarılabildiğini belirledi. Deneylerde temas edilen yüzeylere 5 log CFU'ya kadar bakteri aktarımı gerçekleşti. Bu nedenle süngerle tezgah, kesme tahtası veya başka bir mutfak yüzeyini silmek, sünger yeterince temiz değilse mikroorganizmaların bir yüzeyden diğerine taşınmasına neden olabilir. İngiltere Gıda Standartları Ajansı'nın (FSA) literatür incelemesinde de sünger ve bulaşık bezlerinin ev mutfaklarında yüksek düzeyde koliform bakteri içerebildiği ve çapraz bulaşmada rol oynayabildiği belirtiliyor.   TEMİZ GÖRÜNMESİ SİZİ YANILTMASIN Mutfak süngerlerinin en dikkat çekici özelliklerinden biri, mikrobiyal yükün dışarıdan fark edilememesi. BfR'nin 2026 araştırmasında bakterilerin yüksek seviyelere ulaştığı süngerlerde koku veya renk değişikliği gibi belirgin işaretler görülmedi. Araştırmacılar, süngerin görünüşü veya kokusunun mikrobiyal yükü güvenilir biçimde göstermediğini belirledi. 2026 yılında yayımlanan ve 98 ev tipi mutfak süngerini inceleyen başka bir araştırmada da benzer bir sonuç elde edildi. Çalışmada süngerlerde yüksek ve değişken seviyelerde mikroorganizma tespit edilirken, süngerin görünüşü ile mikrobiyal kontaminasyon arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Araştırmacılar, görsel değerlendirmenin mikrobiyolojik kontaminasyonu belirlemek için güvenilir olmadığını belirtti. Yani süngerin temiz görünmesi, üzerinde yüksek miktarda mikroorganizma bulunmadığı anlamına gelmiyor.   SÜNGER NE ZAMAN DEĞİŞTİRİLMELİ? BfR, mutfak süngerlerinin düzenli olarak değiştirilmesini ve özellikle çiğ etle temas eden yüzeyleri temizlemek için kullanılan süngerlerin daha sonra atılmasını öneriyor. Kurum, alternatif olarak fırça veya daha hızlı kuruyan temizlik malzemelerinin kullanılabileceğine de dikkat çekiyor. Süngerin kötü kokmasını veya renginin değişmesini beklemek güvenilir bir yöntem değil. Araştırmalar, mikrobiyal yükün dışarıdan fark edilmeyebileceğini gösteriyor. Bu nedenle bulaşık süngerinin düzenli olarak değiştirilmesi, mutfak hijyeninin önemli adımlarından biri olarak öne çıkıyor. Kaynak: Journal of Food Research, Journal of Food Protection, FSA, BfR

İlgili haber: Yozgat’ta ezber bozan hasat: İlaçsız arıcılığın şifresi kenevirde bulundu

İlgili haber: Naip Barajı’nda su seviyesi yükseldi, doluluk yüzde 11 oldu